Asosiy mazmunga o'tish
Kreativ pedagogplatformasi

Metod kartochkasi · 3 / 9

Sinektika

Sinektika (analogiya va metafora orqali ijod)

Muallif: W.Gordon

Metod mohiyati

Sinektika W.Gordon tomonidan ishlab chiqilgan bo'lib, analogiya va metafora orqali yangi g'oyalar yaratishga asoslanadi. Metodning mohiyati - «notanishni tanish qilish va tanishni notanish qilish»: odatiy pedagogik muammoga tabiat, san'at, texnika kabi boshqa sohalar ko'zi bilan qarab, uni yangicha ko'rish. Buning uchun to'rt turdagi analogiya qo'llaniladi: to'g'ridan-to'g'ri, shaxsiy, ramziy va fantastik. Sinektika tabiatan fanlararo bo'lib, uzoq bilim sohalarini bog'lash orqali original g'oyalar tug'diradi.

Pedagogik vazifa

Analogiya va metafora orqali ijod

2.2.2-jadval: interfaol metodlarning kreativlik komponentlari bo'yicha taqsimoti

Rivojlantiriladigan mezonlar

Davomiyligi
80 daqiqa
Bosqichlar
6 ta
Modul mavzulari
2
Materiallar
5 ta

O'tkazish bosqichlari

  1. 1

    Muammoni bayon qilish

    5 daqiqa

    O'qituvchi pedagogik muammo yoki tushunchani beradi (masalan, «O'qituvchi - bu ...»). Talabalar uni o'z so'zlari bilan qayta ifodalaydi va hozirgi odatiy tasavvurini yozib qo'yadi: bu keyinchalik «tanish» narsa qanday «notanish» bo'lganini solishtirish uchun kerak.

  2. 2

    To'g'ridan-to'g'ri analogiya

    8 daqiqa

    Muammo tabiat, texnika, san'at yoki boshqa sohadagi o'xshash hodisa bilan solishtiriladi: «Yana qayerda shunga o'xshash jarayon bor?». Masalan, o'qituvchi - bog'bon (o'stiradi), me'mor (loyihalaydi), dirijyor (uyg'unlashtiradi). Har bir o'xshashlikdan pedagogik jarayonning qaysi qirrasi ko'rinishi yoziladi.

  3. 3

    Shaxsiy analogiya

    7 daqiqa

    Talaba o'zini muammoning bir qismi deb tasavvur qiladi va birinchi shaxsda gapiradi: «Men - sinfdagi eng jim o'quvchiman», «Men - doskaga yozilgan yangi mavzuman». Nimani his qilaman, nimani xohlayman, nimadan qo'rqaman? Bu empatiya orqali muammoning ichki tomonini ochadi.

  4. 4

    Ramziy analogiya

    5 daqiqa

    Muammoning mohiyati ikki so'zdan iborat, ichki ziddiyatli ifodaga siqiladi (xuddi kitob sarlavhasi kabi): «erkin tartib», «sabrli shoshqaloqlik», «qat'iy g'amxo'rlik». Bunday ifoda muammoga kutilmagan burchakdan qarash imkonini beradi.

  5. 5

    Fantastik analogiya

    5 daqiqa

    Hech qanday qonun va cheklov yo'q deb tasavvur qilinadi: «Agar sehrgar bo'lganimda, bu muammoni qanday hal qilardim?». So'ng fantastik yechimni real pedagogik vositalar bilan qanday amalga oshirish mumkinligi izlanadi.

  6. 6

    Pedagogik muammoga qaytish va g'oyalarni ishlab chiqish

    15 daqiqa

    Analogiyalardan olingan qarashlar pedagogik amaliyotga ko'chiriladi: har bir talaba 4-5 ta yangi pedagogik g'oya yozadi va har birining qaysi analogiyadan tug'ilganini ko'rsatadi. Eng istiqbolli g'oya qisqa mashg'ulot lavhasi shaklida ishlab chiqiladi.

Tashkil etish

Guruh hajmi

Yakka ish (har bir talaba o'z metaforasi ustida) va butun guruh bilan muhokama; 4-5 kishilik kichik guruhlarda ham o'tkazish mumkin

Davomiyligi

80 daqiqa

Kerakli materiallar

  • Metafora ish varaqasi: to'rt analogiya turi uchun ustunlar va «Pedagogik g'oyalar» bo'limi
  • Tasvirli kartochkalar (tabiat, kasblar, texnika, san'at, sport obrazlari)
  • Ramziy analogiya uchun namunaviy ikki so'zli ifodalar ro'yxati
  • Platformadagi «G'oyalar taxtasi» (sinektika rejimi) yoki devor galereyasi uchun A3 qog'ozlar
  • Refleksiv kundalik

Dars namunasi

««Pedagogik jarayon metaforasi» mashg'uloti»

DissertatsiyadanManba: diss 235

Maqsad: Har bir talaba «O'qituvchi - bu ...» metaforasini tanlaydi, uni to'rt analogiya turi orqali pedagogik faoliyat bilan bog'laydi va 4-5 ta yangi pedagogik g'oya ishlab chiqadi.

Topshiriq: «O'qituvchi - bu ... (bog'bon, me'mor, dirijyor?)».

Tashkil etish. Har bir talaba yakka ishlaydi, muhokama butun guruh bilan o'tadi. Har kimga metafora ish varaqasi beriladi.

1. Kirish (10 daqiqa). O'qituvchi sinektika g'oyasini tushuntiradi: tanish narsaga notanish ko'z bilan qarash. To'rt analogiya turi bittadan qisqa misol bilan ko'rsatiladi.

2. Metafora tanlash (10 daqiqa). Har bir talaba «O'qituvchi - bu ...» jumlasini davom ettiradi: taklif etilgan obrazlardan birini (bog'bon, me'mor, dirijyor) yoki o'z obrazini tanlaydi (masalan, kapitan, kutubxonachi, oshpaz). Tanlov bir jumlada asoslanadi.

3. Metaforani to'rt analogiya orqali boyitish (20 daqiqa).

  • to'g'ridan-to'g'ri: obraz nima qiladi va bu o'qituvchining qaysi ishiga o'xshaydi?
  • shaxsiy: talaba o'zini obraz ishlov beradigan narsa (ko'chat, g'isht, cholg'u asbobi) o'rnida tasavvur qilib, birinchi shaxsda gapiradi: menga nima kerak, nimadan qo'rqaman?
  • ramziy: metaforaning mohiyati ikki so'zli ziddiyatli ifodaga siqiladi;
  • fantastik: obraz sehrli kuchga ega bo'lsa, nima qilgan bo'lardi?

4. Pedagogik g'oyalarni ishlab chiqish (15 daqiqa). Har bir talaba o'z metaforasidan 4-5 ta yangi pedagogik g'oya chiqaradi va har birini qaysi analogiyadan olganini belgilaydi.

5. «Metaforalar galereyasi» (15 daqiqa). Ish varaqlari devorga yoki «G'oyalar taxtasi»ga joylanadi. Talabalar galereya bo'ylab yurib, har bir ishga bitta savol yoki taklif yozadi; 3-4 nafar talaba o'z metaforasini og'zaki taqdim etadi.

6. Refleksiya (10 daqiqa). Talabalar refleksiv kundalikda javob yozadi: «Tanlagan metaforam pedagogik faoliyatga qarashimda nimani o'zgartirdi?».

Namuna (o'qituvchi uchun): «O'qituvchi - bu bog'bon».

  • To'g'ridan-to'g'ri: bog'bon har bir o'simlikni alohida parvarish qiladi, o'qituvchi esa har bir o'quvchiga individual yondashadi.
  • Shaxsiy: «Men - yosh ko'chatman: menga quyosh (e'tibor) va suv (bilim) kerak, lekin ortiqcha suv meni chiritib qo'yadi».
  • Ramziy: «mehribon qaychi» (bog'bon shoxni kesadi, lekin o'simlik yaxshiroq o'sishi uchun kesadi).
  • Fantastik: bog'bon butun bog'ni bir kechada gullatadi; real hayotda esa har bir kichik muvaffaqiyatni darhol ko'rinadigan qilish mumkin.
  • Pedagogik g'oyalar: «O'sish daraxti» (o'quvchilarning yutuqlari barg shaklida devorga yopishtiriladi); «Payvand dars» (ikki fan mavzusi bitta mashg'ulotda birlashtiriladi); «Begona o'tlardan tozalash daqiqasi» (xatolar ustida quvnoq ish); «Har bir ko'chatga o'z tuprog'i» (tabaqalashtirilgan topshiriqlar).

Mashg'ulot nomi, «O'qituvchi - bu ...» topshirig'i va har bir talaba o'z metaforasini pedagogik faoliyat bilan bog'lab, 4-5 ta yangi pedagogik g'oya ishlab chiqishi dissertatsiyadan olingan. To'rt analogiya bosqichi, galereya shakli, namuna va vaqt taqsimoti platforma uchun qo'shildi.

Qo'shimcha misollar

  • «Ta'lim metaforalari» mashg'uloti

    DissertatsiyadanManba: diss 280

    Sinektika metodi yordamidagi «Ta'lim metaforalari» mashg'ulotida esa talabalar ta'lim jarayonini turli obyektlarga qiyoslaydi («Ta'lim - bu daraxt o'stirishmi yoki bino qurish?») va bu metaforalar orqali pedagogik jarayonning yangi qirralarini kashf etadi.

  • 2-mavzuda sinektika: ma'ruza va amaliyot

    DissertatsiyadanManba: diss 227, 222

    Ikkinchi mavzu bo'yicha ma'ruzada quyidagi savollar yoritiladi: ... sinektika va analogiya turlari. Amaliyot mashg'ulotida talabalar quyidagi topshiriqlarni bajaradi: ... sinektika metodida pedagogik metaforalar yaratish; ... Bu mavzu asosan kognitiv-intellektual komponentni rivojlantiradi.

  • «Men - tomchiman» shaxsiy analogiya o'yini (maktabgacha ta'lim)

    Platforma uchun ishlab chiqilgan

    Bo'lajak tarbiyachilar uchun variant. Tarbiyalanuvchilar o'zlarini suv tomchisi deb tasavvur qiladi va harakatlar bilan uning sayohatini ko'rsatadi: bulutdan tushish, daryoda oqish, quyoshda bug'lanish. Tarbiyachi savollar beradi: «Tomchi, bulutda sovuq bo'ldimi?», «Daryoda kim bilan uchrashding?». O'yin tabiat bilan tanishtirish, nutq o'stirish va musiqiy-harakat faoliyatini birlashtiradi.

  • «Kasr - bu ...» fanlararo analogiya (boshlang'ich ta'lim)

    Platforma uchun ishlab chiqilgan

    Talabalar boshlang'ich sinf matematikasidagi kasr tushunchasi uchun analogiyalar zanjirini tuzadi: to'g'ridan-to'g'ri («kasr - bu bo'laklarga bo'lingan non»), shaxsiy («Men - pitsaning to'rtdan bir bo'lagiman, qolgan bo'laklarim qayerda?»), ramziy («butun bo'lak»), fantastik («o'zini istagancha bo'laklarga bo'la oladigan sehrli olma»). Har bir analogiya asosida bitta o'quv topshirig'i ishlab chiqiladi.

Maslahatlar

  • Metaforani baholamang, balki uni «ishlatishni» so'rang: «Bu o'xshashlik darsda qanday yangi harakatga aylanadi?».
  • Ramziy analogiya uchun ikki so'zli ziddiyatli ifodalardan namunalar tayyorlab qo'ying: bu bosqich talabalarga odatda eng qiyin tuyuladi.
  • Uzoqroq sohalardan analogiya izlashni rag'batlantiring (biologiya, musiqa, texnika, sport): uzoq sohadan olingan o'xshashlik ko'pincha eng original g'oyaga olib keladi.
  • Shaxsiy analogiyada birinchi shaxsda gapirishni talab qiling («Men - ...man»), aks holda talaba tashqi kuzatuvchi bo'lib qoladi.
  • Har bir yakuniy g'oya qaysi analogiyadan kelib chiqqanini ko'rsatishni so'rang: bu fikrlash yo'lini ko'rinadigan qiladi va refleksiya uchun material beradi.

Tipik xatolar

  • Metafora chiroyli so'z bilan tugaydi va pedagogik g'oyaga ko'chirilmaydi: mashg'ulot adabiy mashqqa aylanib qoladi.
  • Hamma bir xil obrazni tanlaydi (masalan, «bog'bon») va g'oyalar bir-birini takrorlaydi.
  • Fantastik analogiya real yechimga qaytarilmaydi, mashg'ulot faqat o'yin bilan yakunlanadi.
  • To'rt analogiya turining farqi tushuntirilmasa, talabalar ularni aralashtirib yuboradi.

Natijani baholash

Har bir talabaning 4-5 ta pedagogik g'oyasi divergent tafakkur parametrlari bo'yicha tahlil qilinadi: ravonlik - g'oyalar soni, egiluvchanlik - g'oyalar nechta turli analogiya yoki sohadan kelib chiqqani, originallik - guruhda takrorlanmagan g'oyalar; bu M2.1 va M2.3 ko'rsatkichlari mantiqiga mos keladi. Analogiya uchun tanlangan sohalarning pedagogika bilan qanchalik asosli bog'langani fanlararo bilimlarni bog'lash qobiliyatini (M2.2) ko'rsatadi. Ish varaqasi amaliyot topshirig'i sifatida 2.2.3-jadval rubrikasi bo'yicha 0-5 ballda baholanadi (bilim, faoliyat, refleksiya mezonlari), mashg'ulot davomida o'qituvchi kuzatish kartochkasida «ijodiy yondashuv» va «fanlararo bog'lash» indikatorlarini qayd etadi. Refleksiv yozuv talabaning portfoliosiga qo'shiladi.

Modulning tegishli mavzulari

  • 2-mavzu · 18 soat

    Kreativ tafakkurni rivojlantirishning integrativ texnologiyalari

    M2 · Kognitiv-intellektual

    Ma'ruza va topshiriqlar talaba kabinetida ochiladi. Kirish