Asosiy mazmunga o'tish
Kreativ pedagogplatformasi

Metod kartochkasi · 6 / 9

Design Thinking

Design Thinking (dizayn-tafakkur)

Muallif: Stanford universiteti d.school markazi

Metod mohiyati

Design Thinking inson markazli innovatsion yechim yaratishga asoslangan metod bo'lib, Stanford universiteti d.school markazida ishlab chiqilgan. Jarayon besh bosqichdan iborat: empatiya, muammoni aniqlash (ta'rif), g'oyalash, prototip va test (sinov). Besh bosqichli model divergent va konvergent tafakkurning izchil almashinuvini aks ettiradi: g'oyalash bosqichi divergent tafakkurga, ta'rif va sinov bosqichlari esa konvergent tafakkurga tayanadi. Bo'lajak pedagog darsni o'z tasavvuridan emas, balki o'quvchining real ehtiyojlaridan kelib chiqib loyihalashni o'rganadi.

Pedagogik vazifa

Inson markazli innovatsion yechim

2.2.2-jadval: interfaol metodlarning kreativlik komponentlari bo'yicha taqsimoti

Rivojlantiriladigan mezonlar

Davomiyligi
80 daqiqa
Bosqichlar
5 ta
Modul mavzulari
3
Materiallar
6 ta

O'tkazish bosqichlari

  1. 1

    Empatiya

    15 daqiqa

    O'quvchini (tarbiyalanuvchini) tushunish: suhbat, kuzatish va qisqa so'rov orqali uning o'quv jarayoniga oid ehtiyojlari, qiziqishlari va qiyinchiliklari o'rganiladi. Natija empatiya xaritasiga yoziladi: o'quvchi nima deydi, nima qiladi, nimani o'ylaydi va nimani his qiladi.

  2. 2

    Muammoni aniqlash (ta'rif)

    10 daqiqa

    To'plangan ma'lumotlar umumlashtirilib, asosiy muammo bitta aniq jumlada shakllantiriladi, masalan: «O'quvchilar an'anaviy sinfxonada ijodiy faoliyat yurita olmaydi». So'ngra muammo o'quvchi nuqtai nazaridan «Qanday qilib biz ...?» savoliga aylantiriladi: bu uni yechim izlashga yo'naltiradi.

  3. 3

    G'oyalash

    15 daqiqa

    Brainstorming orqali muammoni hal etuvchi iloji boricha ko'p yechim yaratiladi; bu bosqichda g'oyalar tanqid qilinmaydi (divergent tafakkur). So'ngra g'oyalar guruhlanadi va guruh eng istiqbolli bir-ikkita g'oyani tanlaydi.

  4. 4

    Prototip

    20 daqiqa

    Tanlangan g'oya tez va arzon ko'rinishda moddiylashtiriladi: dars rejasi, chizma, maket yoki sxema. Prototip mukammal bo'lishi shart emas, u g'oyani boshqalarga ko'rsatish va sinab ko'rish uchun xizmat qiladi.

  5. 5

    Test (sinov)

    10 daqiqa

    Guruh prototipni boshqa guruhlarga yoki o'quvchi rolini ijro etayotgan talabalarga taqdim etib, fikr-mulohaza oladi. Mulohazalar asosida loyiha takomillashtiriladi; zarur bo'lsa, oldingi bosqichlarga qaytiladi.

Tashkil etish

Guruh hajmi

3-4 kishilik ijodiy guruhlar; mashg'ulot butun akademik guruh bilan o'tkaziladi

Davomiyligi

80 daqiqa

Kerakli materiallar

  • Flipchart varaqlari va markerlar
  • Turli rangdagi yopishqoq qog'ozchalar (stikerlar)
  • Empatiya xaritasi va «Qanday qilib biz ...?» shablonlari (tarqatma)
  • Prototip uchun materiallar: A3 qog'oz, rangli qalamlar, karton, qaychi, yelim
  • Taymer
  • Ixtiyoriy: Miro yoki Padlet raqamli doskasi

Dars namunasi

«O'quvchi uchun ideal dars»

DissertatsiyadanManba: diss 238

Maqsad: Talabalar Design Thinking metodining besh bosqichini bosib o'tib, o'quvchi ehtiyojiga asoslangan original dars loyihasini (prototip) ishlab chiqadi va uni guruhdoshlar fikr-mulohazasi asosida takomillashtiradi.

Tayyorgarlik (o'qituvchi uchun). Guruhlar soniga ko'ra flipchart, stikerlar va empatiya xaritasi shablonini tayyorlang. Doskaga besh bosqich sxemasini chizing: empatiya → muammoni aniqlash → g'oyalash → prototip → test.

1. Kirish va guruhlarga bo'lish (5 daqiqa). O'qituvchi mashg'ulot maqsadini e'lon qiladi va talabalarni 3-4 kishilik ijodiy guruhlarga ajratadi. Har bir guruh o'quvchilarning bitta yosh toifasini tanlaydi: maktabgacha yoshdagi bola, boshlang'ich sinf o'quvchisi yoki o'smir.

2. Empatiya (15 daqiqa). Guruh a'zolari juft bo'lib bir-biridan intervyu oladi: «Maktabda (bog'chada) eng yoqqan mashg'ulotingizni eslang: u nimasi bilan esda qolgan?», «Qaysi darsda zerikkansiz va nega?». Pedagogik amaliyotdagi kuzatishlar ham qo'shiladi. Javoblar empatiya xaritasiga yoziladi: o'quvchi nima deydi, nima qiladi, nimani o'ylaydi, nimani his qiladi.

3. Muammoni aniqlash (10 daqiqa). Guruh stikerlarni o'xshashligi bo'yicha saralab, eng muhim ehtiyojni tanlaydi va muammoni bitta jumlada yozadi: «Qanday qilib biz [o'quvchi] uchun [ehtiyoj]ni qondiradigan darsni yarata olamiz?».

4. G'oyalash (15 daqiqa). 7 daqiqa davomida har kim tanqidsiz g'oya aytadi va stikerga yozadi (guruh maqsadi kamida 20 ta g'oya). Qolgan vaqtda g'oyalar guruhlanadi, har bir a'zo 3 ta ovoz beradi va eng ko'p ovoz olgan g'oya tanlanadi.

5. Prototip (20 daqiqa). Guruh tanlangan g'oya asosida dars rejasini tuzadi: mavzu, maqsad, integratsiyalanadigan fanlar, bosqichlar va vaqt, metodlar, kutilgan natija. Reja A3 varaqda chizma yoki sxema ko'rinishida rasmiylashtiriladi.

6. Test (10 daqiqa). «Galereya sayri»: guruhlar prototiplarni devorga ilib qo'yadi, boshqa guruhlar ularni o'quvchi ko'zi bilan ko'rib chiqib, stikerlarda mulohaza qoldiradi: «Yoqdi...», «Savolim bor...», «Taklifim...». Guruh mulohazalarni o'qib, rejaga bir-ikkita tuzatish kiritadi.

7. Refleksiya (5 daqiqa). Har bir guruh bir jumlada javob beradi: «Empatiya bosqichi dars g'oyamizni qanday o'zgartirdi?». Yakuniy dars loyihasi platformaga yuklanadi va portfolioga qo'shiladi.

Qo'shimcha misollar

  • Zamonaviy o'quv makonini loyihalash

    DissertatsiyadanManba: diss 283

    Design thinking metodining to'liq sikli «Zamonaviy o'quv makonini loyihalash» mashg'ulotida namoyon bo'ladi. Talabalar besh bosqichni izchil bosib o'tadi. Empatiya bosqichida ular o'quvchilarning o'quv makoniga bo'lgan ehtiyojlarini o'rganadi (suhbat, kuzatish orqali). Muammoni aniqlash bosqichida ular asosiy muammoni shakllantiradi («O'quvchilar an'anaviy sinfxonada ijodiy faoliyat yurita olmaydi»). G'oyalash bosqichida ular brainstorming orqali ko'plab yechimlar yaratadi. Prototip bosqichida ular o'z g'oyalarini chizma yoki maket shaklida tasvirlaydi. Test bosqichida esa ular o'z loyihasini boshqalarga taqdim etib, fikr-mulohaza oladi va loyihani takomillashtiradi.

  • Integrativ kreativ dars loyihasi

    DissertatsiyadanManba: diss 543

    Amaliy-faoliyat bosqichida o'tkaziladigan mashg'ulot. Mashg'ulot boshida o'qituvchi talabalarni 3-4 kishilik ijodiy guruhlarga ajratadi va har guruhga real pedagogik vazifa beradi: «Boshlang'ich sinf o'quvchilari uchun matematika va tabiatshunoslik fanlarini integratsiyalashtirgan kreativ dars loyihasini ishlab chiqing». Talabalar avval design thinking metodining empatiya bosqichida o'quvchilar ehtiyojini tahlil qiladi, keyin muammoni aniqlaydi, brainstorming orqali g'oyalar yaratadi, eng yaxshi g'oyani tanlaydi va dars loyihasini (prototip) ishlab chiqadi. Mashg'ulot yakunida har guruh o'z loyihasini taqdim etadi va o'zaro baholaydi. Bu mashg'ulotda talabalarning kognitiv-intellektual va faoliyat-amaliy komponentlari bir vaqtda rivojlantiriladi, fanlararo integratsiya amalda namoyon bo'ladi.

  • Guruh xonasida ijod burchagini loyihalash

    Platforma uchun ishlab chiqilgan

    Bo'lajak tarbiyachilar uchun variant. Empatiya bosqichida talabalar pedagogik amaliyot davomida 5-6 yoshli bolalarning erkin o'yinini kuzatadi va tarbiyachi bilan suhbatlashadi. So'ngra muammoni aniqlaydi (masalan, «Bolalar tayyor o'yinchoqlar bilan bir xil o'yinni takrorlaydi»), tabiiy va qayta ishlanadigan materiallardan foydalanadigan g'oyalar yaratadi, burchakning maketini tayyorlaydi va uni tarbiyachilar hamda guruhdoshlar fikri asosida takomillashtiradi.

Maslahatlar

  • Empatiya bosqichini qisqartirmang: g'oyalar real o'quvchi ehtiyojiga tayangandagina yechim inson markazli bo'ladi. Imkon bo'lsa, pedagogik amaliyotdagi kuzatish va suhbat materiallaridan foydalaning.
  • Muammoni «Qanday qilib biz ...?» savoli shaklida yozdiring: bu muammoni o'quvchiga qaratilgan va yechimga yo'naltirilgan qiladi.
  • G'oya yaratish va g'oya tanlashni vaqt bo'yicha ajrating: avval faqat g'oyalar yig'iladi (divergent), keyin tanlanadi (konvergent).
  • Prototipni tez va arzon qilishga undang: qog'oz, stiker va sxema yetarli, maqsad g'oyani imkon qadar erta sinab ko'rish.
  • Test bosqichida mulohazani «Yoqdi / Savolim bor / Taklifim» tuzilmasida so'rang: tanqid konstruktiv bo'ladi va talaba xato qilishdan qo'rqmaydigan, psixologik xavfsiz muhit saqlanadi.
  • O'qituvchi fasilitator rolida bo'ladi: tayyor yechim bermaydi, savollar orqali yo'naltiradi va guruhlarni mustaqil izlanishga undaydi.

Tipik xatolar

  • Empatiya bosqichi o'tkazib yuboriladi va talabalar o'z tasavvuridagi «ideal dars»ni loyihalaydi: yechim o'quvchi emas, talaba nuqtai nazaridan tuziladi.
  • Muammo juda keng («Ta'lim sifatini oshirish») yoki tayyor yechim ko'rinishida («Darsda planshet ishlatish kerak») shakllantiriladi.
  • Guruh birinchi g'oyaga yopishib qoladi: g'oyalash bosqichida yetarlicha muqobil g'oya yaratilmaydi.
  • Prototipni bezashga ko'p vaqt sarflanib, test va takomillashtirish bosqichiga vaqt qolmaydi.
  • Test bosqichidagi fikr-mulohaza loyihaga kiritilmaydi: sikl yopilmaydi va refleksiya yuzaki qoladi.

Natijani baholash

Yakuniy dars loyihasi (prototip) pedagogik mahsulot kartochkasi bo'yicha har bir band 0-5 ballda baholanadi: maqsad aniqligi, mazmun integrativligi, metod tanlovi, yechim originalligi va amaliy qo'llanuvchanlik; bu bandlar M3.1, M3.3 hamda M2.2, M2.3 ko'rsatkichlariga mos keladi. Mashg'ulot davomida o'qituvchi kuzatish kartochkasida faollik, mustaqillik, ijodiy yondashuv, fanlararo bog'lash va original yechimni qayd etadi. Test bosqichidan keyin talaba refleksiv kundalikda «Mulohazalar asosida nimani o'zgartirdim va nega?» savoliga javob yozadi; bu yozuv 2.2.3-jadvalning refleksiya mezoni bo'yicha 0-5 ballda baholanadi va refleksiv-baholash komponenti (M4) rivojini kuzatishga xizmat qiladi.

Modulning tegishli mavzulari

  • 3-mavzu · 18 soat

    Ijodiy pedagogik loyihalarni tashkil etish metodikasi

    M3 · Faoliyat-amaliy

    Ma'ruza va topshiriqlar talaba kabinetida ochiladi. Kirish